Młodzież i dorośli byli, są i będą rezerwuarem krztuśca

Przez media i blogosferę przewija się od kilku lat temat rzekomego powrotu krztuśca. Często agresywne komentarze dotyczą nieszczepionych dzieci, a nader rzadko braku uodpornienia przeciwko krztuścowi wśród młodzieży i dorosłych. Właśnie tym tematem zajmuje się badanie o nazwie OBEK (ogólnopolski projekt badawczy, realizowany w Zakładzie Epidemiologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny). Poniżej przedstawiono motywację do przeprowadzenia tego badania:

 „Uważa się, że przesunięcie zachorowań na krztusiec do starszych grup wieku przyczyniło się do powstania nowego rezerwuaru tej choroby, który niewątpliwie stwarza zagrożenie dla dzieci poniżej pierwszego roku życia. Aktualnie uważa się, że dane dotyczące rozpowszechnienia krztuśca w Polsce są prawdopodobnie niedoszacowane, zwłaszcza wśród młodzieży oraz osób dorosłych. Wynika to m.in. z faktu, że przewlekający się kaszel, będący wiodącym objawem choroby, rzadko diagnozowany jest w kierunku zakażenia pałeczkami krztuśca, czy parakrztuśca.” 

Źródło: strona internetowa badania OBEK-i

Młodzież i dorośli jako nowy rezerwuar krztuśca? BZDURA. Krztusiec występował wśród młodzieży i dorosłych prawdopodobnie z porównywalną częstotliwością od wielu dekad.

Aby zrozumieć skąd wzięła się ta bzdura trzeba zacząć od poznania czynników wpływających na rejestracje krztuśca. Najlepiej sięgnąć po jakąś publikację NIZP-PZH, np. KRZTUSIEC U MŁODZIEŻY I OSÓB DOROSŁYCH, Przegląd Epidemiologiczny 2001 i poznać praktykę lekarską i nastawienie lekarzy do krztuśca na podstawie poniższych fragmentów:

„Krztusiec jest  tradycyjnie  uważany  za  chorobę  zakaźną  wieku  dziecięcego  …”

 „Według   definicji   przypadku   krztuśca   opracowanej   przez   Światową   Organizację Zdrowia  krztusiec  może  być  rozpoznany  u  osoby  chorej,  u  której  obserwuje  się  co najmniej  jeden  z  następujących  objawów:  napadowy  kaszel  trwający  co  najmniej  2  tygodnie,  „pianie”  związane  z  kaszlem,  wymioty  występujące  po  atakach  kaszlu  (18). Definicja  ta  nie  znajduje  jednak  zastosowania  w  wielu  przypadkach  krztuśca  u  osób dorosłych.”

„Krztusiec  u  dorosłych  przeważnie  występuje  w  postaci  atypowej,  a  nawet  bezobjawowej  (19).  Głównym i bardzo często jedynym objawem zakażenia pałeczką B.pertussis u dorosłych jest niespecyficzny, przedłużający się kaszel.  Dlatego też lekarz rzadko rozpoznaje krztusiec w tej grupie osób.”

I jeszcze o życzeniowym myśleniu na temat szczepień:

„Nawet jeśli objawy kliniczne u dorosłego są charakterystyczne dla krztuśca to lekarz rzadko bierze  pod  uwagę  tę  chorobę  ze  względu  na  błędne  przekonanieże  krztusiec jest  charakterystyczny  tylko  dla  wieku  dziecięcego  oraz,  że  szczepienia  przeciwkrztuścowe  zapewniają  długotrwałą  odporność  przed  zachorowaniem.”

 „Przez wiele lat uważano, że szczepienia przeciwkrztuścowe zapewniają długotrwałą odporność (co  najmniej  przez  10  lat)  na  krztusiec.  Obecnie wiadomo, że odporność poszczepienna trwa  2-3  lata  (maksymalnie  do  5  lat)  i  ani  szczepienia  przeciwkrztuścowe,  ani  zachorowanie  na krztusiec  w  dzieciństwie  nie  chronią  przed  zakażeniem  pałeczką B.pertussis  (4,  5).”

Wybrane fragmenty rzetelnie opisują praktykę lekarską i łatwo się domyślić jak niekompletne były i nadal są dane nt. zapadalności na krztusiec w Polsce wśród młodzieży i dorosłych. Podobna niekompletność dotyczy też starszych dzieci, które według obecnej wiedzy chronione były szczepionkami 2-3 lata od ostatniej dawki. Przypomnijmy, że:

  • schemat szczepień aż do roku 2004 wytyczał ostatnie szczepienie w drugim roku życia,
  • od 2004 roku wprowadzono kolejną dawkę przypominającą w 6 roku życia.

Wróćmy jednak do polskiego Badania Epidemiologii Krztuśca. Opublikowane wyniki pierwszej fazy OBEK-i pokazują, że m.in.:

  • wśród dorosłych > 20 lat zgłaszających się do lekarza z kaszlem trwającym powyżej 21 dni od 4% do 25% przypadków zachorowań wywołane zostało bakterią B.pertussis.

Inne źródło – Medycyna Praktyczna – podaje wstępne wyniki tego badania:

“Oficjalne statystyki są tylko czubkiem góry lodowej, bo jak wskazują wstępne wyniki Ogólnopolskiego Badania Epidemiologii Krztuśca (OBEK) realizowanego w Zakładzie Epidemiologii PZH w latach 2009-2010, na 1 przypadek zgłoszony do nadzoru przypada średnio 71 zachorowań na krztusiec w populacji, a w grupie osób w wieku 65-70 lat nawet 320″

Źródło: Szczepienie przypominające młodzieży i dorosłych przeciwko krztuścowi, Medycyna Praktyczna 2012

Co to oznacza?

W Polsce mamy do czynienia z wieloma tysiącami niezarejestrowanych zachorowań na krztusiec mimo wysokiej wyszczepialności wśród dzieci!

Z niecierpliwością czekamy na ostateczne wyniki OBEK-i.W międzyczasie warto zapoznać się z danymi (z lat 80. i 90. z innych krajów) omówionymi przez eksperta dra J. Cherry i współautorów w The Epidemiology of Pertussis: A Comparison of the Epidemiology of the Disease Pertussis With the Epidemiology of Bordetella pertussis Infection, Pediatrics 2005. Dokonany przez autorów  przegląd literatury naukowej pozwolił oszacować zapadalność na krztusiec i infekcje B.pertussis. Wyniki:

  • Badania wśród młodzieży i dorosłych z przewlekłym kaszlem wykazują, że od 13% do 20% z nich wywołanych jest zakażeniem bakterią B.pertussis.
  • Przeglądy serologiczne sugerują, że co roku ok. 2% populacji dorosłych i młodzieży przechodzi infekcję bakterią B.pertussis.
  • Zapadalność na krztusiec wśród młodzieży i dorosłych wynosi między 370 a 1500 przypadków na 100 tys. ludności.

Według dra J. Cherry i współautorów tej publikacji powyższe dane sugerują występowanie od ok. 800 tys. do 3,3 miliona przypadków w Stanach Zjednoczonych w wymienionych grupach wiekowych. Według danych zawartych w komunikacie prasowym amerykańskiej agencji CDC liczba zachorowań na krztusiec wśród osób w wieku 20-64 lata w USA została oszacowana na ok. 600 tys.:

„Pertussis affects an estimated 600,000 adults every year, aged 20 to 64 years, and can result in weeks of coughing, cracked ribs from severe coughing spells, pneumonia, and other complications.”

Źródło: Advisory Committee on Immunization Practice Recommends Adult Vaccination with New Tetanus, Diphtheria and Pertussis Vaccine (Tdap), CDC 2005

Ale to nie wszystko.

Na podstawie szerokiego przeglądu literatury i dużego doświadczenia odnośnie krztuśca dr J. Cheery pisze w innej publikacji w journalu Clinical Infectious  Disease  w 1999 roku,  że mimo braku danych ilościowych można wysunąć wniosek o powszechności zakażeń B.pertussis i atypowych zachorowań wśród dorosłych w okresie przed masowymi szczepieniami dzieci:

“Although precise quantitative data are lacking, the clinical case data available indicate that reinfections in adults in prevaccine era were common and atypical disease frequent. Furthermore, the same clinical case data suggest that the perception that infection resulted in long-lasting immunity was due to constant reexposure and unrecognized atypical illness, and immunity from disease was actually short-lived.”

Źródło: Pertussis  in  the  preantibiotic  and  prevaccine  era,  with  emphasis  on  adult pertussis,  Clin  Infect  Dis  1999

Podsumujmy:

  • młodzież i dorośli byli i są rezerwuarem krztuśca – mit o „nowym rezerwuarze” to jeden z wielu chwytów epidemiologów, aby odwrócić uwagę od niekompletnych danych epidemiologicznych (w przeszłości i obecnie), jak i błędnych założeń odnośnie skuteczności szczepień przeciwkrztuścowych (niestety rozpowszechnionych po dziś dzień w środowisku medycznym).
  • młodzież i dorośli będą rezerwuarem krztuśca – mimo dostępności od kilku lat prepratów Aldacel i Boostrix w USA tylko ok. 8% osób z grupy wiekowej 19-64 lata poddało się szczepieniu. Trwałość poszczepiennego uodpornienia szacowana jest od 2 do 10 lat.  Polska wyszczepialność w tej grupie wiekowej jest z pewnością dużo niższa, dopiero od 2012 szczepienia w tej grupie wiekowej są w kategorii szczepień zalecanych. Ponadto istnieje wiele dowodów na to, że szczepionka nie przerywa skutecznie kolonizacji i transmisji zarazka nawet jeśli indywiduum chronione jest przed objawami infekcji – zob. Kto roznosi i zaraża bakterią krztuśca?
%d blogerów lubi to: